Het Historisch Museum Den Briel Maarten Harpertszn. Tromp (voorheen Trompmuseum) werd –mede naar aanleiding van de omvangrijke schenking van ruim 1400 kostbare kunsthistorische prenten door mecenas Alexander Verhuell aan de stad Brielle- in 1912 door de gemeente Brielle opgericht als "Stedelijk Museum". Sindsdien maakt het museum deel uit van de gemeentelijke organisatie Brielle.
Aanvankelijk werd het museum beheerd door een museumcommissie, ingesteld door de gemeente Brielle, die ter zijde werd gestaan door een secretaris: conservator Jacques Klok. De museumcommissie verwierf een groot gedeelte van de collectie van het museum door het doen van aankopen en het aanvaarden van bruiklenen en schenkingen. Ter ondersteuning van het museum, in financieel opzicht en ten behoeve van het verwerven van objecten voor het museum, werd in 1958 de Vereniging Vrienden van het Historisch Museum Den Briel (nu Historische Vereniging De Brielse Maasmond) opgericht.

Begin jaren negentig van de 20ste eeuw werd het museum ingrijpend verbouwd volgens de museaal gangbare normen. Ook werden vanaf 1996 beroepskrachten met een museale achtergrond aangesteld. De beroepskrachten worden in hun werkzaamheden ondersteund door zestig vrijwillig medewerkers, die onmisbaar zijn. Sinds 1998 heeft het museum de status van Geregistreerd Museum.

De collectie omvat inmiddels zo’n 7000 voorwerpen waarvan er 400 in het museum te zien zijn. De overige getuigenissen van het culturele erfgoed van Brielle en omgeving worden bewaard in de museumdepots; een groot aantal voorwerpen staat opgesteld in de toren van de Sint-Catharijnekerk, in het Medisch Centrum Brielle, in het Cultuurhuis Brielle, in toonzalen van andere gemeenten of musea en in etalages van winkels etc. De collectie is geregistreerd in het collectieregistratiesysteem Adlib en via de website van het museum toegankelijk (zie database).
In 2012 bestond het museum honderd jaar. Het museum vierde die verjaardag met de realisatie van een uitbreiding van de depots en een aansprekend heringericht museum. Daarnaast verscheen de publicatie Honderd Jaar Verzamelen 1912-2012.

Op 31 maart 2012 werd het nieuwe museum officieel geopend door Koningin Beatrix. Bekijk hier het filmpje.
De herinrichting van de depots en het museum werd mogelijk doordat het museum tot erfgenaam was benoemd van Cornelia van der Linden. De gemeenteraad van Brielle besloot de erfenisgelden te besteden aan de herinrichting van het streekmuseum tot een museum met een landelijk aansprekend thema: de Tachtigjarige Oorlog. Waar anders kon dat beter dan in Den Briel, dat op 1 april 1572 de Eersteling der Vrijheid werd?

Het Historisch Museum Den Briel beoogt via schenkingen, bruiklenen en aankopen voorwerpen te verzamelen die een materiële getuigenis vormen van de Tachtigjarige Oorlog of de stadsgeschiedenis van Brielle en omgeving. Dit kunnen prenten, tekeningen of schilderijen zijn maar ook driedimensionale voorwerpen zijn.